Sáng ngày 12/8/2026, trong không khí thanh tịnh của mùa An cư Kiết hạ PL. 2570 tại Hạ trường chùa Giác Ngộ (xã Đất Đỏ, TP.HCM), TT. Thích Đạo Nhãn đã có thời pháp với đề tài “Đến để mà thấy”, gợi mở một phương diện sâu sắc trong lời dạy của đức Phật về đặc tính của Chánh pháp: không chỉ để nghe, để tin hay để ghi nhớ, mà cần tự mình tiếp cận, học hỏi và thực hành để trực tiếp thấy rõ sự thật.

Từ ý nghĩa “đến để mà thấy”, Thượng tọa triển khai hình ảnh trong bài kinh Ví dụ tấm vải. Một tấm vải nếu đang bị cấu uế, dù được đem nhuộm bằng loại thuốc nhuộm tốt đến đâu, màu sắc sau cùng cũng khó trở nên đẹp đẽ, trong sáng. Ngược lại, khi tấm vải đã sạch, màu nhuộm sẽ thấm đều, tạo nên vẻ đẹp như mong muốn. Hình ảnh ấy trở thành một ẩn dụ gần gũi cho đời sống nội tâm: tâm còn cấu uế, hoen ố bởi những bất thiện pháp thì dù đi qua bao nhiêu cảnh đời, con người vẫn dễ tiếp nhận và tạo ra những kết quả không như ý; khi tâm được thanh lọc, được nuôi dưỡng bằng thiện nghiệp, đời sống cũng dần chuyển hóa theo hướng tốt đẹp hơn.

Đi sâu hơn, Thượng tọa nhấn mạnh rằng xuyên suốt bài kinh là vấn đề “thấy” – nhưng thấy không đơn thuần là sự nhận biết bằng giác quan hay những gì được hình dung trong tâm. Đó là sự phân biệt giữa tưởng tri và tuệ tri, giữa cái biết còn bị giới hạn bởi nhận thức chủ quan với cái thấy sáng rõ được hình thành từ quá trình học hỏi và quán chiếu. Khi những cấu uế trong tâm được nhận diện và chuyển hóa, khả năng thấy biết cũng trở nên trong sáng hơn, giúp người tu không chỉ nhận ra những gì đang diễn ra mà còn hiểu được bản chất của chúng.

Theo Thượng tọa, muốn thấy pháp trước hết phải học, phải tiếp nhận và tư duy đúng đắn về lời Phật dạy. Tuy nhiên, sự hiểu biết từ sách vở hay lời giảng chỉ là bước đầu; muốn thấy rõ bản chất của pháp, người tu cần trực tiếp thực hành và tự mình chứng nghiệm. Qua pháp hành, đặc biệt là thiền quán, người tu học cách quay về quan sát thân và tâm, nhận diện những gì đang sinh khởi, từ đó từng bước vượt qua cái thấy còn mang tính khái niệm để tiến đến sự thấy biết trực tiếp, sáng rõ về chân lý.

Giữa mùa An cư, khi đại chúng cùng thu thúc thân tâm và tinh tấn trên con đường tu học, lời nhắc “đến để mà thấy” càng trở nên thiết thực. Pháp không nằm ở những khái niệm xa xôi mà cần được đưa vào chính đời sống của mỗi người; học để hiểu, hành để chứng nghiệm và quán chiếu để thấy rõ chân lý. Khi sự thấy biết không còn dừng ở tri thức mà trở thành sự chuyển hóa nơi nội tâm, con đường tu tập mới thực sự mang lại giá trị và đưa người hành trì tiến gần hơn đến sự tỉnh thức.

- Tin: Ngọc Hân

- Ảnh: Yến Nhi